Τετάρτη, 13 Σεπτεμβρίου 2006

ένας ωραίος άνθρωπος


Πόσο δύσκολο είναι να επιβιώνει κανείς οικονομικά όταν εκδίδει αποκλειστικά βιβλία τόσο υψηλής αισθητικής όπως αυτά των εκδόσεων "Το Ροδακιό"; Πολύ δύσκολο, απαντά η Τζούλια Τσιακίρη, υπεύθυνη για το μικρό αυτό θαύμα. Η επιβράβευση όμως είναι ανυπολόγιστης αξίας.
"Γεννήθηκα στην Αθήνα και είχα μια υπέροχη παιδική ηλικία. Πηγαίναμε πάρα πολύ στην εξοχή με τους γονείς μου, ο πατέρας μου είχε μια μανία με τον καθαρό αέρα και έτσι ήμασταν σχεδόν το μισό χρόνο στα Βριλήσια ή στην Πεντέλη. Από τα δεκατρία μου χρόνια άρχισα να βγάζω καλό χαρτζιλίκι κάνοντας μαθήματα γαλλικών κι ιταλικών στα παιδιά της γειτονιάς, γιατί είχα προχωρήσει αρκετά, με είχε βάλει ο μπαμπάς μου από νωρίς να μάθω γλώσσες και έτσι μπορούσα να ψωνίζω τα καλύτερα πουκάμισα στην εφηβεία μου. Είχα έντονο νταλαβέρι με τα βιβλία, εξαιτίας της ασχολίας του πατέρα μου που ήταν λογοτέχνης, τυπογράφος, βιβλιοπώλης, εκδότης, ήταν η εποχή που γίνονταν όλα αυτά μαζί. Είχε ένα βιβλιοπωλείο και τυπογραφείο στην οδό Σόλωνος 121 και εκεί μέσα πηγαινοερχόμουνα συχνά και έκανα δουλίτσες".
Πότε αρχίσατε να ταξιδεύετε;
Τα ταξίδια μου έγιναν όλα μαζί μέχρι τα 30 μου, πήγα παντού στην Ευρώπη: Αγγλία, Γαλλία, Ελβετία, Αυστρία και μετά στην Αμερική, το μεγάλο ταξίδι όπου έμεινα τρία χρόνια. Ήταν σαν μια μεγάλη συγκομιδή εμπειριών, αισθητικών περισσότερο. Ένα μεγάλο σακούλι από εμπειρίες και ιδώματα, είδα πολύ ωραία πράγματα. Πήγαινα στα μουσεία, επειδή αυτά τα ταξίδια έγιναν συντροφιά με έναν ζωγράφο, οπότε τον ακολουθούσα αναγκαστικά στα μουσεία και στα ατελιέ των άλλων ζωγράφων, στις πόλεις και στις χώρες που επισκεπτόμασταν. Όλα αυτά τα ταξίδια είναι μια μαγιά αναμνήσεων. Έτυχε να βρω μια φοβερή δουλειά στην Αμερική στη Νέα Υόρκη, στο ραδιόφωνο, την ελληνική φωνή της Νέας Υόρκης".
Θα θέλατε να μου μιλήσετε για τη Ρίκα Ρωμαίου;
Η Ρίκα Ρωμαίου ήταν μια ραδιοφωνική περσόνα, που έγινε κάτι σαν αγαπημένη κόρη και συγγενής όλων των ομογενών της Νέας Υόρκης. Ήταν τέσσερις ώρες κάθε μέρα στο πλευρό τους, μεταδίδοντας ειδήσεις, διαφημίσεις, αφιερώσεις, συμβουλές για πελτέδες, για ταξίδια αεροπορικά στην Ελλάδα, ξεκινώντας συζητήσεις για πολιτικά και για οικογενειακά θέματα των ομογενών. Η Νέα Υόρκη ήταν σαν μια μεγάλη ελληνική πόλη και ο σταθμός μας ακουγόταν μέχρι τη Φιλαδέλφεια. Θυμάμαι τις υπέροχες διοργανώσεις των καλλιτεχνών που έρχονταν απ’ την Ελλάδα, υπήρχε έντονη νυχτερινή ζωή αναγκαστικά, έπρεπε να περνάς από τα κέντρα να μαζεύεις τις εισπράξεις για το ραδιοφωνικό σταθμό. Θυμάμαι τον εαυτό μου μέσα σε ένα ταξί, με μία Samsonite γεμάτη λογαριασμούς των πελατών που διαφημίζονταν, να γυρίζω στα κέντρα της ογδόης λεωφόρου, νύχτα, και να επιστρέφω στο σπίτι με την τσάντα γεμάτη δολάρια. Ήμουν μόνο 22 χρονών, αλλά δεν μου συνέβη ποτέ κακό. Απορώ πώς το έκανα αυτό το πράγμα…
Είναι η άγνοια αυτή που σε προστατεύει…
Ακριβώς. Βέβαια, είχα μια τρομερή εμπειρία όταν βγήκα από την πόρτα μου κάποιο πρωί και είδα στο δρόμο το περίγραμμα ενός σώματος σχεδιασμένο με κιμωλία -ήταν απ’ το πτώμα που μόλις είχαν πάρει!
Πότε δημιουργήθηκε ο Εκηβόλος;
Ο Εκηβόλος δημιουργήθηκε στην Αθήνα, μέσα σε όλο αυτό το εκδοτικό όργιο, στα πρώτα χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση. Η παρέα μου κι εγώ ασχοληθήκαμε με την έκδοση αυτού του ακραίου λογοτεχνικού περιοδικού, που μάζεψε γύρω του -θα έλεγα- τον «ανθό», πολλές νέες λογοτεχνικές δυνάμεις. Αρχίσαμε να το εκδίδουμε με το Βασίλη Διοσκουρίδη απ’ το 1978 μέχρι το 87 και βγήκαν μόνο 18 τεύχη. Ήταν όμως πολύ προσεγμένο, «σφιχτοδεμένο» και επηρέαζε.
Η ιδέα του εκδοτικού οίκου είχε στο μεταξύ γεννηθεί;
Το 1992, μετά από πολλές διεργασίες γεννήθηκε η ιδέα ενός εκδοτικού οίκου που να έχει το χαρακτήρα του περιοδικού, αλλά να μπορεί να εκδίδει βιβλία. Και πάλι, όλο αυτό υπό την επιρροή μιας μεγάλης παρέας που συγκεντρωνόταν γύρω από τον πυρήνα του Εκηβόλου και που είχε να συνεισφέρει ιδέες, σκέψεις, εικόνες… Δηλαδή στην ουσία το Ροδακιό ήταν το χωνί απ’ το οποίο περνούσαν όλες αυτές οι διαφορετικές επιρροές.
Στο Ροδακιό επιμελείσθε και την αισθητική των βιβλίων;
Ναι, είμαι αποκλειστικά υπεύθυνη, πάντα σε συνεργασία με τους δημιουργούς: είτε τους συγγραφείς, είτε τους ζωγράφους, ανάλογα, γιατί εκδίδουμε και εικαστικά βιβλία, ή φωτογραφικά. Μέχρι αυτή τη στιγμή έχουμε εκδώσει γύρω στους 100 τίτλους.
Πόσο δύσκολο είναι να επιβιώσει κάποιος που εκδίδει υψηλής αισθητικής βιβλία, αρκετά εστέτ, μέσα σε όλη αυτή την τεράστια ελληνική παραγωγή, ανάμεσα σε χιλιάδες πιο εμπορικούς τίτλους;
Η αλήθεια είναι ότι η σωστή λέξη είναι «δύσκολο». Σε αυτή την προσπάθεια να σταθεί ένα τέτοιο σχήμα, κι ενώ ξεκίνησα με το κεφάλι ψηλά και πολύ φουντωμένο, έμαθα να σκύβω, να παρακαλώ, να ικετεύω, έγινα σχεδόν ένα με το χώμα, αλλά η αρχική περηφάνια έχει μείνει και μου βγαίνει στα βιβλία. Γιατί τα βιβλία που βγάζουμε είναι περήφανα, εμείς οι ίδιοι έχουμε χάσει την περηφάνια μας.
Το μέλλον του εκδοτικού οίκου πώς το βλέπετε;
Με ενδιαφέρει να βγαίνουν τα βιβλία. Δεν το βλέπω να κερδίζουμε λεφτά, αλλά αν βγαίνουν τα βιβλία είναι τόσο σημαντικό, ώστε είναι σαν να κερδίζουμε λεφτά.
Η μηχανή αναζήτησης στο internet, το google, θα αρχίσει πολύ σύντομα να δίνει τη δυνατότητα να έχεις πρόσβαση σε οποιοδήποτε βιβλίο, το οποίο θα μπορείς να διαβάζεις και να τυπώνεις, καταργώντας θεωρητικά τουλάχιστον τις βιβλιοθήκες. Αυτό που μέχρι πριν από μερικά χρόνια ακουγόταν σαν επιστημονική φαντασία συμβαίνει τώρα. Αισθάνεστε ότι έρχεται το τέλος του βιβλίου όπως το ξέρουμε;
Το βρίσκω ονειρεμένο. Δεν μου αρέσει να είμαι σαν την παλιά ταβέρνα. Μου αρέσει σαν ιδέα, είναι ένα εξαιρετικά δημοκρατικό φαινόμενο αυτό, αφού αλλιώς δεν τα καταφέραμε να πετύχουμε τη δημοκρατία, νομίζω ότι θα το καταφέρει για μας το ίντερνετ, έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα. Έχουμε καιρό όμως ώσπου να καταργηθεί το βιβλίο αντικείμενο, υπάρχει χρόνος. Με βάζεις όμως σε σκέψεις. Τι θα απαντούσα αν μου ζητούσε το google, για παράδειγμα, να βάλει τα βιβλία μου στο ίντερνετ;
Τι θέμα είναι περισσότερο τι θα γίνει με συγκεκριμένους εκδοτικούς σαν τον δικό σας που δίνουν τόση μεγάλη βαρύτητα στη μορφή, ένα βιβλίο δεν είναι απλά λέξεις…
Νομίζω ότι θα υπάρχουν πάντα άνθρωποι που θα επιδιώκουν να αποκτήσουν το βιβλίο, ας φτάσω εγώ στο Βανκούβερ π.χ. με τα κείμενα που περιέχουν τα βιβλία μου και δεν με πειράζει ο τρόπος, ας εξαφανιστεί η αισθητική, ας μείνουν μόνο οι λέξεις…Η αισθητική στο Ροδακιό είναι ένα όχημα, δεν είναι αυτοσκοπός, είναι ένα μέσο.
Απ’ την άλλη επιμένετε όμως, στην μονοτυπία, στο πολυτονικό, γιατί το κάνετε;
Αυτά είναι αρχές τις οποίες δεν υπάρχει λόγος να τις εγκαταλείψει κανείς, δεν έχει φτάσει η στιγμή για να εγκαταλείψει αυτό που ξέρει και νομίζει ότι είναι ωραίο και μπορεί να το φτιάχνει. Θα καταργηθεί από μόνο του αυτό, όταν θα έρθει η ώρα του.
Διαβάζουν οι Έλληνες βιβλία;
Αυτή τη στιγμή υπάρχει μια υπερίσχυση της «τρυφερής» λογοτεχνίας, όμως οι νεώτεροι που ψάχνουν τα ωραία πράγματα δεξιά και αριστερά, αρχίζουν να ανατροφοδοτούν την παλιά συρρικνωμένη ομάδα των αναγνωστών. Η νέα γενιάς έχει αυτούς τους μερακλήδες, τους καινούργιους, οι οποίοι ψάχνονται.
Διαβάζει η νέα γενιά…
Ναι, διαβάζει, γιατί αρχίζουν και το βλέπουν σαν μια αξία που τους βοηθάει στην καθημερινότητα που είναι απειλητική.
Θεωρείτε πως η γενιά του γιου σας είναι καλύτερη από τη δική σας;
Ηθικά είναι πολύ ανώτερη. Βέβαια όσο πιο τίμιοι και ακομπλεξάριστοι γίνονται οι άνθρωποι μπορεί να χάνουν κάτι από μια σκοτεινή πλευρά, η οποία μπορεί να τους οδηγήσει στα μεγάλα πετάγματα, στις ψηλές πτήσεις. Ωστόσο, χαίρεσαι να τους βλέπεις τους νέους, γιατί έχουν πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες να φτάσουν στη γνώση, αρκεί να το θέλουν.
Έχετε κάνει θυσίες στη ζωή σας;
Απ’ την ώρα που ξεκίνησα αυτή την προσωπική ιστορία με τις εκδόσεις δεν υπήρχε μέρα που να μην κάνω μία θυσία. Εκείνο που μετράει πιο πολύ σ’ αυτό είναι εκείνο που σας είπα προηγουμένως, που θυσίασα τον εγωισμό και την περηφάνια και που έμειναν πια μόνο μέσα στις σελίδες των βιβλίων.
Παρακολουθήσατε το φετινό Φεστιβάλ Αθηνών;
Δεν κατάφερα να πάω σε τίποτα, αλλά ένιωσα ότι συνέβη κάτι πολύ σημαντικό φέτος στην Αθήνα, ένιωσα να είμαι πραγματικά σε μια χώρα της Ευρώπης, ότι δεν στερούμαι τίποτα. Αν κρατήσει αυτό θα είναι σπουδαίο. Θα’ θελα να αφήνει η πολιτεία τους ανθρώπους που έχουν ταλέντο και έμπνευση να ολοκληρώνουν τη δουλειά τους, να μην τους τραβάει το χαλάκι κάτω απ’ τα πόδια. Πολιτεία, δώσε λίγο τόπο στους πολιτισμένους! Πιστεύω ότι όλη αυτή η ιστορία με τη διαπλοκή και τη ρουσφετολογία και η νοοτροπία να βολέψω τον δικό μου, έχει φτάσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε δεν παίρνει άλλο. Ελπίζω πως τα νέα μέσα της τεχνολογίας και οι ανάγκες μιας ανώτερης οικονομικά τάξης θα το καταλύσουν αυτό το φαινόμενο. Γιατί όταν έχεις να κάνεις με ένα πολιτισμένο ακροατήριο ή ένα κοινό που μπορεί να απορροφήσει με λύσσα το LifO ας πούμε, το οποίο το θεωρώ μια κίνηση πολιτισμού που ξεκινάει από μία ομάδα ανθρώπων, τότε είναι δυνατόν να διαβρωθεί αυτό το περίφημο σύστημα της ρουσφετομανίας, της ρουσφετολαγνείας κι όλα αυτά τα πράγματα.
Ποια είναι θέση του βιβλίου στη σημερινή κοινωνία;
Βλέπεις ότι ολοένα και περισσότερος κόσμος έχει σκυλάκια, ολοένα και περισσότερος κόσμος μπορεί να έχει και βιβλία για φίλους γιατί το βιβλίο είναι πάντα φίλος, ένα βιβλίο ποτέ δεν σου κάνει κακό.
Φίλος περισσότερο για τους μοναχικούς ανθρώπους…
Μα αυξάνονται οι μοναχικοί άνθρωποι, δυστυχώς, έχω ακούσει ότι στο Βερολίνο το 49% των ανθρώπων ζούνε μόνοι. Κουράζεσαι να βλέπεις συνέχεια την οθόνη ενός υπολογιστή ή μιας τηλεόρασης, μπορείς να ξεφυλλίσεις κάτι που έχει μια οντότητα.
Με την πολιτική ασχολείστε καθόλου;
Διαβάζω εφημερίδες κάθε μέρα, ανήκω σε αυτούς τους τελευταίους που αγγίζουν τη εφημερίδα πριν πεθάνει. Θα διάβασες την πρόβλεψη ότι το 20049 περίπου οι άνθρωποι της μελλοντικής γενιάς θα διαβάσουν την τελευταία εφημερίδα. Την παρακολουθώ την πολιτική απ’ τις εφημερίες, δεν συμμετέχω με άλλον τρόπο παρά μόνο με αυτή την έρμη ψήφο όταν έρθει η ώρα…
Θα μου σχολιάστε αυτό που συνέβη στη Βηρυτό το φετινό καλοκαίρι;
Ένας παραλογισμός είναι ο πόλεμος, λένε ότι ξεκινάει από συμφέροντα. Πώς είναι δυνατόν να μεγεθύνεται σε τέτοιο βαθμό η βλακεία; Μου κάνει τρομακτική εντύπωση η τόσο μεγάλου μεγέθους αυτοκαταστροφή. Βλέπεις ότι οι αμερικάνοι πάνε να ξαναχτίσουν αυτά που γκρεμίσανε. Για να τα ξαναγκρεμίσουν. Όλα αυτά μου θυμίζουν τα πράγματα που έχουν προφητέψει οι ποιητές, όχι οι θρησκευτικοί ηγέτες, αλλά οι ποιητές. Όποιος διαβάσει μεγάλη ποίηση τα βλέπει όλα γραμμένα εκεί μέσα. Να γιατί χρειάζονται τα βιβλία.
Στις δύσκολες εποχές οι νέοι άνθρωποι βρίσκουν καταφύγιο στην ποίηση. Είναι και φτηνός τρόπος. Δεν είναι σαν μια Φεράρι, μια Μαζεράτι, ένα ταξίδι με αεροπλάνο…μια δόση κοκαΐνης …
Κυκλοφορείτε στην Αθήνα;
Είμαι πολύ περιπατητικός τύπος. Οργώνω το κέντρο, με έμφαση τις περιοχές γύρω από την Ακρόπολη όπου βρίσκεται το Ροδακιό –είναι μια παλιά συνοικία της Πλάκας το Ροδακιό, κοντά στο Σύνταγμα- και θα’ θελα να υποκαταστήσω την όρασή μου με μια φωτογραφική μηχανή -όταν κρατώ φωτογραφική μηχανή το χέρι μου τρέμει, μου βγαίνουν όλες κουνημένες! Αν μπορούσα να έχω ένα τσιπάκι φωτογραφικό στο μυαλό μου θα κρατούσα όλες τις εικόνες των σπιτιών πριν τα αναπαλαιώσουν, γιατί στο 90% η αναπαλαίωση είναι μετατροπή σε μία ψεύτικη εικόνα, σε μία τούρτα. Επίσης φαντασιώνομαι σαν εικονική πραγματικότητα να εξαφανίζω ορισμένα κτήρια και να βάζω στη θέση τους άλλα! Βρίσκω ότι η Αθήνα είναι εξαιρετικά όμορφη, ότι οι κορυφογραμμές που διαθέτει ολόγυρα είναι το ωραιότερο στεφάνι που υπάρχει στον κόσμο. Το φως, έτσι όπως πέφτει πάνω σε αυτά τα βουνά και πάνω σ’ αυτή την πόλη, μπορεί να την μετατρέψει κάθε στιγμή της μέρας και της νύχτας σε κάτι το μαγικό. Περιμένω την διάδοση της ποίησης σε αυτή την πόλη, όπως τη διάδοση ενός νέου μικροβίου.
Κυρία Τσιακίρη, πόσο σημαντικοί είναι για σας οι φίλοι σας;
Αν κοίταζε κάποιος τη γραμμή της φιλίας στο χέρι κάποιου ανθρώπου, θα έπαιρνε πολύ σημαντικές πληροφορίες για τη ζωή του. Μέσα απ’ τους φίλους του. Φίλος είναι κάτι που είναι πολύ ρευστό μέσα στα χρόνια. Σ’ αυτή τη γραμμή χώνεται ένας άνθρωπος, μπορεί να χάνεται, να ξαναγυρίζει, να έχει μία παράλληλη πορεία και μπορεί να εμφανιστεί κάποιος άλλος άνθρωπος προς το τέλος, που να γίνει τόσο θερμός φίλος όσο κι ένας παλιός. Αυτές οι φιλίες οι διάφορες είναι σαν ποταμάκια σε ένα μέρος πολλαπλά αρδευόμενο, που δημιουργούν τη βλάστηση μιας περιοχής. Στην Αθήνα ας πούμε, οι λογοτεχνικές παρέες και γενικά οι καλλιτεχνικές έχουν παίξει πολύ σημαντικό ρόλο. Ό,τι έχει βγει σαν κίνημα τέχνης συνήθως έχει βγει από αυτές τις παρέες. Γι αυτό κι εγώ στη ζωή μου έχω πάρα πολύ υπηρετήσει την έννοια της παρέας. Παρόλο που τώρα αυτό μοιάζει να ανήκει στο παρελθόν και είμαστε πιο πολύ άτομα, είναι κάτι που μας έχει θρέψει, που μας έχει αναστήσει.
Ένας δικός μου άνθρωπος συνήθιζε να με ειρωνεύεται, επειδή λέω τα καλύτερα λόγια για τους φίλους μου, α, αυτή είναι η καλύτερη ηθοποιός, αυτός είναι ο καλύτερος ζωγράφος, τι ωραία που παίζει μουσική ή τι ωραία που γράφει ο τάδε, θεωρούσε ότι λέω όλα αυτά τα καλά λόγια γι αυτούς επειδή είναι φίλοι μου. Καθώς πέρασαν τα χρόνια, όμως, αποδείχτηκε ότι απλά είχα τη μανία να διαλέγω για φίλους σπουδαίους ανθρώπους. Κι έτσι ας πούμε ότι σπουδαίοι άνθρωποι είναι όλοι όσοι ονομάζω με την ευρεία σημασία φίλοι…Μερικοί απ’ αυτούς είναι πεθαμένοι, αλλά είναι σαν να είναι ακόμα κοντά μας, γιατί μας έχουν αφήσει ό,τι πιο τίμιο, που είναι το γέλιο τους. Πιστεύω πάρα πολύ στο χιούμορ και στο γέλιο σαν έναν τρόπο επικοινωνίας και επίλυσης όλων των προβλημάτων. Το παν για μένα είναι το χιούμορ και ο τρόπος που θα προσεγγίζεις τα πράγματα μέσω του αστείου -υπάρχουν και φιλόσοφοι που το έχουν πει αυτό.
Ξέρετε ότι οι Εσκιμώοι αν δεν δεχόσουν να γελάσεις μαζί τους μπορούσαν να προσβληθούν τόσο που ήταν λόγος να σε σκοτώσουν;
Μα είναι καταληκτικό αυτό, συντάσσομαι…

6 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Αιώρηση επί χάρτου (Θεοδώρου, Ρουμπίνη)

Γυρισμένα λόγια (Καφαντάρης, Κώστας)

Κελί (Θανάσης Χατζόπουλος)

Ο Γέρος (Φώκνερ, Γουίλιαμ)

Να ναι καλά το Ροδακιό και η Τζούλια Τσακίρη για την απίστευτη αισθητική και την επιλογή των εκδόσεων..

Ανώνυμος είπε...

κι επειδή από δω δε φαίνεται, να πω ότι τους ωραίους ανθρώπους
τους βλέπουν (και βρίσκουν) οι με τα κατάλληλα μάτια.
τη συνέντευξη (αν λέγεται έτσι) πήρε ο m.hulot για το τελευταίο Lifo

να σαι καλά m.hulot

Ανώνυμος είπε...

Χαίρομαι που την διάβασα απ' εδώ αυτήν τη συνέντευξη.

Ευχαριστώ σε.

Ανώνυμος είπε...

Το τραγούδι ποιο είναι; Το έχεις και mp3;

Ανώνυμος είπε...

beth gibbons+rusty man-mysteries, θα το βρεις πολύ εύκολα, κάνε απλά search στο slsk. αν δεν το βρεις θα περάσω το mp3 αύριο.
ήταν το πρώτο τραγούδι που μου ήρθε στο μυαλό όταν έκανα την απομαγνητοφώνηση

god knows how i adore life
when the wind turns on the shore lies another day
i cannot ask for more
and when the timebell blows my heart
and i have scored a better day
well nobody made this war of mine

and the moments that i enjoy
a place of love and mystery
i'll be there anytime

oh mysteries of love where war is no more
i'll be there anytime

and when timebell blows my heart
and i have scored a better day
well nobody made this war of mine

and the moments that i enjoy
a place of love and mystery
i'll be there anytime

mysteries of love where war is no more
i'll be there anytime

Ανώνυμος είπε...

Υπεροχη Τζουλια
Υπεροχο τραγουδι
Ευχαριστουμε πολυ ..