Δευτέρα, 20 Αυγούστου 2012

ευτυχία

«θα ήσουν ευτυχισμένος αν ζούσες κάπου αλλού; νομίζεις ότι η ζωή  σε έναν τροπικό παράδεισο θα σε έκανε ευτυχισμένο;» έτσι ξεκινάει το άρθρο του colors στο τεύχος με τις προτάσεις ευτυχίας. «στα αλήθεια, ο πιο σημαντικός παράγοντας για την ευτυχία σύμφωνα με τον αμερικάνο ψυχολόγο μάρτιν σέλιγκμαν είναι ίσως το πού ζεις: σε μια πλούσια δημοκρατία ή σε μια εξαθλιωμένη δικτατορία. να μάλλον γιατί η δανία βρίσκεται στην κορυφή της έρευνας του 2010 για την ευημερία και η ζιμπάμπουε στον πάτο. ακόμα και τότε όμως, η πλούσια, δημοκρατική νότια κορέα έχει το δεύτερο μεγαλύτερο ποσοστό αυτοκτονιών στον κόσμο και η κούβα βρίσκεται στην κορυφή των 10 πρώτων χωρών στη λίστα του happy planet. σκέψου προσεκτικά πριν μετακομίσεις.
το θέμα του άρθρου είναι η περίπτωση του μπουτάν, που πριν από τρεις εβδομάδες ανακοίνωσε ότι απαγορεύονται τα κλουβιά για τις κότες και τα άλλα οικόσιτα πουλερικά, τα οποία θα πρέπει να ζουν σε συνθήκες "ελεύθερης βοσκής". αυτό δεν ισχύει για τις 4-5 κότες στα σπίτια [εκτός κι αν τις έχεις σε κλουβί], αλλά για τις κότες σε πτηνοτροφεία και μονάδες παραγωγής αυγών. έτσι κι αλλιώς, κανένα ζώο δεν επιτρεπόταν εδώ και χρόνια να το έχεις σε κλουβί στο μπουτάν. κυρίως άγριο. απαγορεύεται επίσης η χρήση της πλαστικής σακούλας και η αγορά τσιγάρων. αν σε πιάσουν να φέρνεις τσιγάρα στο μπουτάν τρως πρόστιμο. μέχρι τα 600 τσιγάρα πληρώνεις λεφτά, από τα 1200 και πάνω σε χώνουν φυλακή για τρία μέχρι πέντε χρόνια χωρίς εξαγορά [το κάπνισμα επιτρέπεται]. αυτό που επιτρέπεται είναι να ζωγραφίζεις αντρικά πουλιά σε στύση παντού επειδή φέρνουν καλοτυχία.
«η ευτυχία είναι ένα μέρος» λέει το νέο σλόγκαν του συμβουλίου τουρισμού στο μπουτάν, ένα μικρό βασίλειο που βρίσκεται ανάμεσα στην ινδία και την κίνα, στα ανατολικά ιμαλάια. το μεγαλύτερο μέρος της ορεινής γης του είναι καλυμμένη από δέντρα [το 60% τουλάχιστον, δια νόμου] και είναι σπαρμένη από βουδιστικούς ναούς.
πουλιά που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν όπως ο μαυρολαίμης γερανός πετούν στον καθαρό αέρα, ασφαλή, αφού η κυβέρνηση τιμωρεί το κυνήγι με ισόβια κάθειρξη. ακόμη και οι τίγρεις της βεγγάλης που εξαφανίζονται ραγδαία στην ινδία και την κίνα, βρίσκουν καταφύγιο στην εξοχή του μπουτάν. η είσοδος για τους υπόλοιπους του έξω κόσμου έχει γίνει πολύ πιο δύσκολη. τα μέτρα για να προστατευτεί η καθαρότητα της χώρας είναι πολύ αυστηρά, τόσο για την κουλτούρα της όσο και για την άγρια φύση. υπάρχει ένα όριο στον αριθμό των τουριστών που επιτρέπονται στο μπουτάν και ο καθένας πρέπει να πληρώσει 250 δολάρια για κάθε μέρα που θα περάσει εκεί. η ευτυχία είναι ένα μέρος, αλλά έχει και κόστος για το επισκεφτείς.
το μπουτάν έχει μία πολύ ειδική αντίληψη για την ευτυχία. από τον αριστοτέλη μέχρι τις ομιλίες του ρόμπερτ κένεντι στη δεκαετία του ’60, η ιδέα ότι η συλλογική ευημερία θα έπρεπε να ορίζει τον τρόπο που μια κυβέρνηση μετράει την επιτυχία της έχει επανέλθει στο προσκήνιο σαν θεωρία πολλές φορές, αλλά χρειάστηκε ένας μπουτανέζος έφηβος για να την κάνει πράξη. το 1972, ο 17χρονος τότε τέταρτος δράκος βασιλιάς του μπουτάν αποφάσισε χωρίς να το πολυσκεφτεί ότι «ο δείκτης ακαθάριστης εθνικής ευδαιμονίας είναι πιο σημαντικός από το δείκτη ακαθάριστου εθνικού προϊόντος». το πόσο σοβαρά το εννοούσε δεν έχει σημασία. όταν είσαι βασιλιάς, ό,τι και να πεις οι άλλοι το ακούνε. η κυβέρνηση θώρησε λογική την προσπάθεια να κάνεις τους ανθρώπους πιο ευτυχισμένους, αντί να τους κάνεις απλά πιο πλούσιους, και το μπουτάν άρχισε τον αγώνα για να βελτιώσει την ευημερία των κατοίκων του -συνδυάζοντας μία σειρά από παράγοντες: οικονομικούς, περιβαλλοντικούς, πολιτισμικούς, κοινωνικούς και θρησκευτικούς. 
το «gross national happiness» [gnh, ή δείκτης ακαθάριστης εθνικής ευδαιμονίας] αποδείχτηκε δημοφιλές στους οικονομικούς πανεπιστημιακούς κλάδους σε ολόκληρο τον κόσμο, αλλά ενώ θεωρητικά εφαρμόστηκε σαν κυβερνητική τακτική για πάνω από τρεις δεκαετίες, κανείς δεν ρώτησε τους μπουτανέζους πόσο ευτυχισμένοι ήταν πραγματικά. έπειτα, το 2007, το μπουτάν έκανε την πρώτη έρευνα «ακαθάριστης εθνικής ευδαιμονίας». λόγω περιορισμένων χρηματοδοτήσεων μόνο 950 μπουτανέζοι πολίτες δέχτηκαν τις επισκέψεις των «μετρητών», έτσι το 2010 η έρευνα διεξήχθη ξανά, αυτή τη φορά πιο ένθερμα, με λεπτομερείς απαντήσεις από 7142 μπουτανέζους, χοντρικά το ένα τοις εκατό του πληθυσμού.
τον απρίλιο του 2010, 55 μετρητές ξεκίνησαν από την thimphu, την πρωτεύουσα του μπουτάν και τους 9 επόμενους μήνες όργωσαν την εξοχή του μπουτάν, πασχίζοντας να ολοκληρώσουν την αποστολή τους: να ανακαλύψουν πόσο ευτυχισμένοι ήταν οι άνθρωποι σε απομονωμένα χωριά στα βουνά, όπου οι οικογένειες δεν έχουν ηλεκτρικό και οι πιο πολλοί άνθρωποι δεν βγαίνουν έξω αφού νυχτώσει επειδή φοβούνται τα φαντάσματα. η διαδικασία της συνέντευξης χρειαζόταν από τρεις μέχρι πέντε ώρες για να ολοκληρωθεί, καθώς το 40% των μπουτανέζων δεν μπορεί να διαβάσει ή να γράψει και χρειαζόταν να τους διαβάσουν το ερωτηματολόγιο, χώρια που οι περισσότεροι έκαναν συχνά διαλείμματα για να φροντίσουν τα ζωντανά τους. στις 750 ερωτήσεις που απαντιούνταν με αργούς ρυθμούς υπήρχαν και του τύπου: «έχεις σκεφτεί ποτέ σοβαρά να αυτοκτονήσεις;» και «πιστεύεις ότι το κουτσομπολιό μπορεί να είναι δικαιολογημένο;». οι πιο πολλές ρωτούσαν αν οι άνθρωποι ήταν ικανοποιημένοι από τις ζωές τους, αν ανησυχούσαν για το μέλλον και πόσο εμπιστεύονταν θεσμούς όπως την αστυνομία και τα δικαστήρια.
οι ερωτήσεις τσέκαραν επίσης αν οι άνθρωποι ακολουθούσαν τον παραδοσιακό μπουτανέζικο τρόπο ζωής. «οι μελέτες για την ευτυχία δείχνουν ότι μια δυνατή αίσθηση ταυτότητας είναι πολύ σημαντική για την ευημερία» λέει ο karma tshiteem, ο γραμματέας της επιτροπής εθνικής ευτυχίας «και η κουλτούρα και η παράδοση είναι οι κύριοι πυλώνες για την ταυτότητα κάποιου». αυτή η πίστη για τα οφέλη μιας ομοιογενούς κουλτούρας έχει οδηγήσει σε νομοθετημένα μέτρα που απαγορεύουν στους αρχιτέκτονες να σχεδιάζουν κτίρια που να μην είναι παραδοσιακού στυλ, την απαγόρευση της κοκακόλας και περιορισμούς στις διαφημιστικές πινακίδες. στη θέση των διαφημίσεων. η εικόνα που μπορείς να δεις από άκρη σε άκρη του μπουτάν είναι του πολυαγαπημένου τους πέμπτου βασιλιά δράκου, του jigme khesar namgyel wangchuck, η φάτσα του οποίου εμφανίζεται καδραρισμένη στον τοίχο κάθε μαγαζιού, γραφείου ή κοινόχρηστου δωματίου. από το 1999 υπάρχει και άλλη μια εικόνα που μπορείς να δεις σε κάθε σημείο της χώρας. η τηλεόραση –που μέχρι τότε ήταν απαγορευμένη. προκειμένου να μπορέσουν οι πολίτες να παρακολουθήσουν τους αγώνες του παγκοσμίου κυπέλλου ποδοσφαίρου, ο πατέρας του khesar, ο βασιλιάς δράκος ο τέταρτος, έκανε άρση της απαγόρευσης. «δεν θα είναι καλά όλα οσα δείτε», τους προειδοποίησε. και είχε δίκιο, γιατί η τηλεόραση φάνηκε ότι είχε τρομερή επίδραση στους μπουτανέζους. 50 κανάλια που έδειχναν από αμερικάνικη πάλη μέχρι ταινίες του μπόλιγουντ και κορεάτικη ποπ άρχισαν να εκπέμπουν με καταστροφικά αποτελέσματα. το 2002 το μπουτάν βίωσε το πρώτο κύμα εγκληματικότητας στα χρονικά της χώρας, το οποίο πολλοί απέδωσαν στην διαβρωτική επίδραση της τηλεόρασης. «οι επιθυμίες μας αυξάνονται», λέει ο kaka tshering, διευθυντής της υπηρεσίας μεταδόσεων «και οι επιθυμίες μπορούν να έχουν πολύ αρνητική επίδραση στην ευτυχία σου». η ύπουλη επίδραση του έξω κόσμου φαίνεται να έχει φτάσει στην ίδια την κεφαλή της χώρας: όταν παντρεύτηκε το περασμένο καλοκαίρι η τελετή του γάμου συνοδεύτηκε από ένα παραδοσιακό τελετουργικό με ελέφαντες, τοξοβολητές και μοναχούς με ταμπούρλα, αλλά η νύφη επέλεξε μοδάτα μοντελάκια από τις κολεξιόν των οίκων burberry fendi. εφόσον δεν απειλεί την διατήρηση των παραδόσεων αυτή η δυτικοευρωπαϊκή δόση φεμινισμού είναι καλοδεχούμενη. η έρευνα gnh του 2007 αποκάλυψε ότι δύο στις τρεις μπουτανέζες πιστεύουν ότι είναι σωστό να τις δέρνουν οι σύζυγοί τους αν παραμελούν τα παιδιά, καίνε το φαγητό ή αρνούνται να κάνουν σεξ.
κάποιες ομάδες πληθυσμού έχουν κατηγορηματικά εξαιρεθεί από το σχέδιο gph. οι λοτσάμπας –νεπαλέζικης καταγωγής κάτοικοι που αποτελούσαν το 1/5 του πληθυσμού μέχρι το 1991 που τους ζήτησαν να φύγουν [με αφορμή την καμπάνια που έτρεχε τότε: «μία χώρα, ένα έθνος»]. «η αστυνομία ήρθε στο σπίτι μας και μας ζήτησε τα χαρτιά μας», θυμάται ο devi charan dhungana. «μάς είπαν ‘δεν μιλάτε μπουτανέζικα και δεν φοράτε τα ρούχα των μπουτανέζων. πρέπει να φύγετε’». στα στρατόπεδα προσφύγων στο νεπάλ κρατούνται ακόμα 85.500 λοτσάμπας. πολλοί, συμπεριλαμβανομένου και του devi charan, έχουν αποφασίσει να εγκατασταθούν σε άλλη χώρα.
μέχρι πριν από 50 χρόνια το μπουτάν δεν είχε χάρτινο νόμισμα, νοσοκομεία ή δημόσια σχολεία. σήμερα ο δείκτης ανάπτυξης κατατάσσει τη χώρα στην 133η θέση από τις 177 του κόσμου, όσον αφορά την ποιότητα ζωής. και την ίδια χρονιά που διεξήχθη η έρευνα gnh, το μπουτάν έγινε η δεύτερη πιο γρήγορα αναπτυσσόμενη οικονομία στον κόσμο. η ευτυχία δείχνει να πουλάει. είναι όμως ευτυχισμένοι οι μπουτανέζοι; η έρευνα gnh του 2010 κατέγραψε ότι η μέση απάντηση των μπουτανέζων στην ερώτηση «από το 1 μέχρι το 10, πόσο ικανοποιημένοι είστε από τη ζωή σας;» ήταν ένα μέτριο 6,2. στην ίδια ερώτηση οι σουηδοί που ζουν σε μια ορεινή χώρα σχεδόν με το ίδιο μέγεθος με του μπουτάν, σκόραραν μέσο όρο 8,1. κι η σοκολάτα δεν είναι ο μόνος λόγος.
το ορίτζιναλ κείμενο εδώ.


ευτυχία είναι και τα δύο τελευταία τραγούδια του unknown σε αυτό το φόλντερ.





Δεν υπάρχουν σχόλια: